«Βίος ἀνεόρταστος μακρὰ ὁδὸς ἀπανδόκευτος» (Δημόκριτος). Ὅταν λείπουν οἱ ἑορτὲς ἀπὸ τὴ ζωή, τότε ἐκείνη παρομοιάζεται σὰν ἕνα μεγάλο ταξίδι χωρὶς πανδοχεῖο, χωρὶς στάση γιὰ ἀνάπαυση.
Ὑπάρχουν ὅντως πάρα πολλὲς ἑορτές κατὰ τὴ διάρκεια ἑνὸς ἔτους. Ἄλλες εἶναι προσωπικὲς καὶ ἀφοροῦν σὲ ἕνα κλειστὸ κύκλο ἀνθρώπων ἐνῶ κάποιες ἄλλες εἶναι κοινὲς καὶ ἀφοροῦν σὲ κάποια γεγονότα τὰ ὁποῖα ἐπηρεάζουν ἢ ἐπηρέασαν τὴ ζωή μας μὲ κάποιον τρόπο. Ἄλλες ἑορτάζονται ἀπὸ πολλοὺς γιὰ πολὺ ἐνῶ κάποιες ἄλλες γιὰ λίγο ἀπὸ λίγους. Ὑπάρχουν ὅμως κι ἐκεῖνες ποὺ ἑορτάζονται ἀπὸ ὅλους γιὰ ὅλους.
Ἡ σημερινὴ εἶναι μία ἀπὸ ἐκεῖνες τὶς ἐπετείους ποὺ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴν ἑορταστοῦν ἀπὸ ὅλους γιὰ ὅλους.
Μεγάλο εἶναι τὸ δέος ποὺ αἰσθάνεται κάποιος ὅταν κληθεῖ νὰ μιλήσει γιὰ τὴ θυσία καὶ τοὺς ἀγῶνες ἐκείνων ποὺ ἔδωσαν τὴ ζωή τους γιὰ τὶς πεποιθήσεις τους, γιὰ τὰ ἰδανικά τους ὅπως ἡ ἐλευθερία, καὶ ἡ πίστη.
Ἀκόμα μεγαλύτερη εἶναι ὅμως ἡ εὐθύνη ποὺ ἔχει γιὰ νὰ μεταδίδει τὸ μήνυμα τῆς θυσίας αὐτῆς καὶ ὡς εὐεργετούμενος νὰ ἀποτίει φόρο τιμῆς στὸν εὐεργέτη του. Ὅταν ὅμως ὁ εὐεργέτης εἶναι κάτι παραπάνω ἀπὸ εὐεργέτης, ὅπως οἱ ἥρωες τοῦ Ἔπους τοῦ ᾿40 τότε ὁ λόγος δὲν εἶναι μία δύσκολη ὑποχρέωση ἀλλὰ ἰκανοποίηση ἐσωτερικῆς ἀνάγκης τοῦ εὐγνώμονος ἀνθρώπου, ἐμπνευσμένου ἀπὸ τὴ θυσία τῶν εὐεργετῶν του.
Τοῦτες τὶς ἡμέρες κάθε χρόνο πραγματοποιοῦνται πολλὲς ἐκδηλώσεις, οἱ ὁποῖες μᾶς ὑπενθυμίζουν τὰ ἱστορικὰ γεγονότα τοῦ ᾿40. Στὰ σχολεῖα τῆς πατρίδας μας, ὅπως καὶ σὲ ἄλλους χώρους μποροῦμε νὰ παρακολουθήσουμε θεατρικὰ μονόπρακτα ἔργα, νὰ ἀκούσουμε καὶ τραγουδήσουμε στίχους τῶν τραγουδιῶν, ἀλλὰ καὶ ποιημάτων τὰ ὁποῖα μᾶς μεταφέρουν νοερὰ στὴν ἐποχὴ καὶ στὰ γεγονότα τοῦ Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Ἀπὸ ὅλα αὐτὰ γεμίζουν οἱ ψυχές μας μὲ θαυμασμὸ ὅταν ἀντιλαμβανόμαστε τὸν ἐνθουσιασμὸ τῶν στρατιωτῶν ποὺ ἀναχωροῦσαν γιὰ τὸ μέτωπο. Πήγαιναν νὰ ἀντιμετωπίσουν ἕναν ἀριθμητικὰ καὶ τεχνολογικὰ ὑπέρτερο ἀντίπαλο. Ὅμως, δὲν τοὺς ἔννοιαζε. Βλέπουμε στὸ διασωθὲν φωτογραφικὸ καὶ κινηματογραφικὸ ὑλικὸ τῆς ἐποχῆς ὅτι πήγαιναν «μὲ τὸ χαμόγελο στὰ χείλη»! ὅπως τραγούδησε καὶ ἡ Σοφία Βέμπο. Ἔλεγαν: «Πανηγύρι εἶναι ὁ πόλεμος»! Βλέπουμε ἐπίσης ὅτι μαζί τους ἔπαιρναν καὶ μία εἰκόνα κάποιου ἁγίου ἤ ἁγίας ποὺ εὐλαβεῖτο ὁ καθένας δίνοντάς μας τὴν εὐκαιρία νὰ κατανοήσουμε πόσο βαθειὰ μέσα τους ἤταν ἡ χριστιανική πίστη, αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων ποὺ μάχονταν γιὰ τὴ σύζυγο, τὰ παιδιά, τὴν πατρίδα, τὴν ἐλευθερία. Μέσα ἀπὸ τοὺς λεβέντικους χορούς τους διαπιστώσαμε τὴν ἀνδρεία καὶ τὸν ἡρωισμό τους. Ἕναν ἡρωισμὸ ποὺ ἀναδύεται ἀπὸ τὰ βάθη τῆς ἱστορίας τῶν προγόνων τους μὲ τὸ ἀδούλωτο φρόνημά τους. Θυμοῦνταν οἱ στρατιῶτες ἐκεῖνοι τὰ κατορθώματα τῶν προγόνων τους καὶ ἐμπνέονταν ἀπὸ αὐτά. Θυμοῦνταν τοὺς 300 τῶν Θερμοπυλῶν οἱ ὁποῖοι μάχονταν γιὰ τὴν πατρίδα τους ἐναντίον τῶν ὑπέρτερων στρατιωτικῶν δυνάμεων τῆς τεράστιας περσικῆς αὐτοκρατορίας. 300 ἐναντίον χιλιάδων. Λίγοι ἀλλὰ ἐλεύθεροι. Λίγο ἀργότερα ἀπὸ τὶς Θερμοπύλες, ἡ ναυμαχία τῆς Σαλαμίνας. Πάλι λίγοι πάλι ἐναντίον πολλῶν. Λίγοι… ἀλλὰ Ἕλληνες! Καὶ ἐλεύθεροι! Ἀργότερα στὰ σκοτεινὰ χρόνια τῆς Τουρκοκρατίας πάλι λίγοι ἀλλὰ Ἕλληνες καὶ ἐλεύθεροι πολεμοῦν καὶ ἀπελευθερώνονται ἀπὸ τὸν ζυγὸ τῆς δουλείας τὸν ὁποῖο ἐπέβαλε μία ἄλλη ὑπερδύναμη τῆς ἐποχῆς, ἡ ὀθωμανική αὐτοκρατορία. Πάλι λίγοι ἐναντίον πολλῶν καὶ πάλι ἐλεύθεροι. Θυμίζει τὸ σπαρτιατικὸ ρητό: οὐ πόσοι ἀλλὰ ποῦ; Ἔτσι λοιπὸν καὶ τὸ ᾿40, δὲν ἐνδιαφερόταν ὁ ἕλληνας στρατιώτης πόσοι εἶναι ἀλλὰ ποὺ εἶναι γιὰ νὰ ἀντισταθεῖ σὲ ἐκείνους ποὺ ἐπιβουλεύονταν τὰ ἱερὰ καὶ τὰ ὅσιά του: μάχονταν «ὑπὲρ βωμῶν καὶ ἑστιῶν». Δηλαδὴ γιὰ τὴν πίστη καὶ τὴν πατρίδα.
Ὡς γνήσιοι ἀπόγονοι τέτοιων προγόνων, ἔπραξαν καὶ οἱ ἕλληνες τοῦ 1940. Ἀναχωροῦσαν γιὰ τὸ μέτωπο μὲ τὸ χαμόγελο στὰ χείλη ἀδιαφορῶντας γιὰ τὴ συντριπτικὴ ἀριθμητικὴ ὑπεροχὴ τοῦ ἀλαζόνα ἐπιτιθέμενου. Δὲν πήγαιναν μὲ σκοπὸ νὰ γίνουν ἥρωες. Πήγαιναν νὰ πολεμήσουν ἀντιστεκόμενοι στὴν ἀλαζονεία τοῦ Μουσολίνι καὶ ἀκούγοντας τὸν παλμὸ τῆς χριστιανικῆς καρδιᾶς τους. Ἔπαιρναν μαζί τους τὴν εὐχὴ τῆς μάνας τους ἀλλὰ καὶ τὴν εἰκόνα μιᾶς ἄλλης Μάνας. Μιᾶς Μάνας ποὺ εἶδε κι ἐκείνη πρὶν ἀπὸ περιπου 2000 χρόνια τὸ δικό της γιό νὰ θυσιάζεται γιὰ τὴ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπινου γένους. Τῆς Παναγίας. Οἱ μανάδες ἐμπνευσμένες ἀπὸ τὴν Παναγία Μητέρα τοῦ Χριστοῦ καὶ οἱ στρατιῶτες ἐμπνευσμένοι ἀπὸ τὴν αὐτοθυσία τοῦ Υἱοῦ της ποὺ χάρισε τὸ Αἷμα του γιὰ νὰ σωθεῖ ὁ κόσμος. Μανάδες ἀπὸ παιδιά ἀποχωρίζονταν στὸν σταθμό. Τὰ παιδιὰ πηγαίνουν στὸ μέτωπο τοῦ πολέμου κι ἐκεῖ ἀποδεικνύουν ὅτι εἶναι γνήσιοι ἀπόγονοι τῶν ἡρωικῶν τους προγόνων: μάχονται σὰν λιοντάρια καὶ καταφέρνουν τὸ ἀκατόρθωτο. Οἱ Λίγοι νικοῦν τοὺς πολλούς! Λίγοι ἀλλὰ Ἕλληνες καὶ ἐλεύθεροι!
Ὁ Ὀδυσσέας Ἐλύτης, ὁ ὁποῖος ὑπηρέτησε ὡς ἀνθυπολοχαγὸς τοῦ ἐνδόξου καὶ νικηφόρου ἑλληνικοῦ στρατοῦ στὸν πόλεμο τοῦ ᾿40 μᾶς παρέδωσε τὸ ὑπέροχο θρησκευτικό του «Ἄξιον ἐστίν», τὸ ὁποῖο ἀποτελεῖ τὴν καταγραφὴ τῶν βιωμάτων του. Εἶναι ἄλλωστε συμβολικὸς ὁ τρόπος ἀλλὰ καὶ ὁ τίτλος: «Ἄξιον ἐστίν». Ἐμπνέεται ὁ ποιητὴς τὸν τίτλο ἀπὸ τὶς ἴδιες λέξεις μὲ τὶς ὁποῖες ἀρχίζει ἕνας σπουδαῖος ἐκκλησιαστικὸς ὕμνος πρὸς τὴ Θεοτόκο: «ἄξιον ἐστὶν ὡς ἀληθῶς μακαρίζειν σὲ τὴν Θεοτόκον…». Ὁ ποιητὴς ὅπως καὶ οἱ ἄλλοι συστρατιῶτες του, μὲ τὴν προστασία τῆς Θεοτόκου μάχονταν αἰσθανόμενοι τὴ χάρη της νὰ τοὺς σκεπάζει. Καὶ ὅταν ἐπέστρεψαν «κουβαλοῦσαν» μέσα τους τὰ τόσο ἔντονα βιώματά τους πάλι ἔχοντας στὸ νοῦ τους τὴ σκέπη καὶ προστασία τῆς Θεοτόκου καὶ τοὺς ὕμνους ποὺ ψάλλει ἡ Ἐκκλησία πρὸς τιμήν της. Αὐτὰ κατέγραψαν ὅλοι ποιητὲς καὶ ἐν γένει λογοτέχνες μας, οἱ ὁποῖοι μὲ τὸν «ὀξυγράφο κάλαμό» τους μᾶς κατέστησαν κοινωνοὺς τῶν βιωμάτων τους. Γι᾿ αὐτὸ καὶ ἡ ἁγία μας Ἐκκλησία ὅρισε μετὰ τὸ 1940 νὰ ἑορτάζεται κατ᾿ αὐτὴν τὴν ἡμέρα ἡ ἑορτὴ τῆς Ἁγίας Σκέπης τῆς Θεοτόκου «κατὰ μετάθεση» ἀντὶ τῆς 1ης Ὀκτωβρίου ὅπου ἦταν ἀρχικά.
Τελικά, σήμερα ἐμεῖς ἐδῶ τὶ διδασκόμαστε ἢ καλλίτερα ἀπὸ τὶ ἐμπνεόμαστε; Οἱ μαθητὲς/τριες τοῦ σχολείου μας, βρισκόμαστε ἐδῶ μαζὶ μὲ τοὺς καθηγητές τους, τὶς οἰκογένειές τους; Ἑορτάζουμε καὶ τιμοῦμε ὡς σχολεῖο τὴν ἱερὴ αὐτὴ ἐπέτειο ποὺ ἀναδεικνύει τὴ δύναμη ποὺ ἔχουμε ὅταν εἴμαστε ὅλοι ἑνωμένοι. Ἐμπνεόμαστε ἄραγε, ἀπὸ τὴ θυσία, ἢ ἀπὸ τὴν πίστη τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι ὅμως δὲν ἐπεδίωξαν νὰ γίνουν ἥρωες, πρότυπα, ἰνδάλματα ἢ ὁτιδήποτε ἄλλο παρόμοιο.
Ἁπλῶς, ἔκαναν ἐκεῖνο ποὺ πίστευαν καὶ πίστευαν σὲ ἐκεῖνο ποὺ ἔκαναν, παίρνοντας δύναμη μέσα ἀπὸ τὴν πίστη στὸν Θεό.
Φεύγοντας σήμερα ἀπὸ ἐδῶ, ὁ καθένας μας θὰ πάρει μαζί του κάτι ἀπὸ ὅλα αὐτά.
Ἕνας ποιητὴς κάπου ἔγραψε: ἄμα δὲν κοιτᾶς ἐκεῖ ποὺ θὲς νὰ πᾶς, θὰ πᾶς ἐκεῖ ποὺ κοιτᾶς. Ἂς προσέχουμε ποὺ κοιτᾶμε. Μὴν χάνουμε τὸ στόχο μας. Καὶ σεῖς ἐδῶ τὰ νέα παιδιὰ ἂς ἔχετε κατὰ νοῦ καὶ ἂς ἐμπνέεστε ἀπὸ ἐκείνους ποὺ πέτυχαν τὸ στόχο τους.
Καὶ νὰ θυμᾶστε ὅτι ἦταν Ἕλληνες, ἦταν ἐλεύθεροι, καὶ γι᾿ αὐτὸ θὰ τιμῶνται γιὰ πάντα ὡς ΗΡΩΕΣ!
Χρῆστος Π. Πανάγου
Θεολόγος/Μουσικὸς
Δ/ντης 2ου Γυμνασίου Ἀμαρουσίου
